مقبولات عبارت‌اند از آنچه كه از كسانى كه گفتارشان مورد پذيرش است نقل گردد مانند گفتار پيمبران و امامان . مشهورات عبارت‌اند از امورى كه متعارف ميان مردم است مانند نيكى به پدر و مادر و زشت بودن ستم . محسوسات عبارت‌اند از آنچه كه با حواس پنج‌گانه درك شوند . معقولات اوليه كليه در فطرت انسان از آغاز امر يافت مىشود مانند فرد بودن عدد سه و زوج بودن عدد چهار . قسم اخير هيچ گاه در معرض شك قرار نمىگيرد بنا بر اين نتيجه‌اى كه بر اين قسم استوار باشد يقينى است و به همين جهت قدما آن را « مبرهنه » و همچنين « علوم نظرى و عقلى » ناميده‌اند و نيز گفته‌اند كه اطلاق نام علم و فلسفه بر اينها درست‌تر مىآيد تا بر چيزهاى ديگر زيرا كه اينها چيزهاى استوارى هستند كه به هيچ سبب در معرض شك و ترديد قرار نمىگيرند و نيز گفته‌اند كه چون اين نوع استوارترين چيزى است كه صناعت منطق آن را استخراج مىكند واجب است كه همين به تنهائى غايت علم منطق باشد و سزاوار است كه منطق آلتى باشد كه در ادراك اين نوع به كار رود و اين منفعت منطق بطور اطلاق است و منافع فراوان ديگرى نيز براى منطق هست كه بدانها مخصوص است و ما از ياد كردن آن خوددارى كرديم تا از حدّ كتاب ما بيرون نرود » در پايان اميدواريم كه متون پراكندهء منطق اسلامى تدريجا گردآورى شود و در دسترس قرار گيرد و زمينه‌اى براى تدوين سير منطق در اسلام آماده گردد و شكّى نيست رسالهء « فصل فيما هى صناعة المنطق . . . » و رساله‌اى كه از ابن سينا در اين گفتار نقل گرديد مىتواند از موادّى باشد كه براى بيان فايده و غرض منطق مورد استفاده قرار گيرد .